Finaliści w konkursie o Złotego Yoricka
Do finału konkursu o Złotego Yoricka podczas 30. Festiwalu Szekspirowskiego zakwalifikowały się:
„Tragedyjo Hamleta, ksiyncia Dynymarku”, reż. Robert Talarczyk, Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach
„Hamlet”, reż. Kamil Białaszek, Teatr Powszechny im. Zygmunta Hübnera w Warszawie
„Hamlet”, reż. Jacek Jabrzyk, Teatr Zagłębia w Sosnowcu
Jak podkreśla Łukasz Drewniak – krytyk teatralny, redaktor i selekcjoner konkursu – po obejrzeniu 18 przedstawień spełniających wymogi regulaminowe:
„Zestawienie tych trzech realizacji w finałowej puli najcelniej oddaje fenomen absolutnie unikalnego sezonu, w którym doczekaliśmy się aż ośmiu polskich adaptacji »Hamleta«. To trzy różne drogi do tekstu, reprezentujące trzy estetyki różnych pokoleń. Polscy twórcy odnaleźli w nim pytania o naszą rzeczywistość, w której »z kolein wypadł świat«.
Robert Talarczyk zdecydował się na eksperyment z przetłumaczeniem Szekspira na język śląski – język, który kojarzymy regionalnie jako mowę dzieciństwa, rodziny, dzielnicy. Służy w literaturze i teatrze zwykle do codziennych, prozaicznych rozmów. W spektaklu Talarczyka, staje się poezją i filozofią, mówi nim królewski dwór, co z jednej strony podnosi rangę języka, zdziera z niego konkret i dosłowność, a z drugiej – zdejmuje z księcia, króla i królowej uniwersalną europejskość i zmienia ich w mieszkańców heimatu – tej najbliższej, intymnej i surowej śląskiej ojczyzny.
Kamil Białaszek stworzył bezkompromisowy, przesiąknięty duchem popkultury i internetu trash theatre, będący gorzką diagnozą bylejakości naszego świata i buntu pokolenia Z. Z kolei Jacek Jabrzyk osadza akcję w deep fake’owej rzeczywistości, gdzie Elsynor jest królestwem wykreowanym przez sztuczną inteligencję (AI). To był sezon mrocznego, poważnego Szekspira, będący próbą autentycznej rozmowy o współczesnym człowieku”.
Zwycięski teatr otrzyma statuetkę Złotego Yoricka oraz nagrodę finansową w wysokości 40 tys. zł.
Złoty Yorick
Konkurs na najlepszą polską inscenizację dzieł dramatycznych Williama Szekspira oraz utworów inspirowanych dziełami Williama Szekspira (w skrócie: Konkurs o Złotego Yoricka), odbywa się nieprzerwanie od 1994 roku i stanowi swoiste podsumowanie polskich szekspirowskich realizacji danego sezonu artystycznego.
Selekcjonerem konkursu jest Łukasz Drewniak. Spektakle wyłonione do finału prezentowane są podczas Festiwalu Szekspirowskiego w Gdańsku, a zwycięski teatr otrzymuje statuetkę Złotego Yoricka i nagrodę pieniężną w wysokości 40 000 zł.
Łukasz Drewniak
Łukasz Drewniak jest krytykiem teatralnym, teatrologiem, redaktorem, moderatorem, selekcjonerem i konsultantem. Ekspert od współczesnego teatru litewskiego. Wykładowca Akademii Teatralnej w Warszawie na wydziałach Wiedzy o Teatrze i Reżyserii. Założyciel i pierwszy redaktor naczelny Gazety Teatralnej „Didaskalia”. Redaktor książek „Dziennik podróży z Kantorem” Wacława i Lesława Janickich oraz biografii Izabelli Cywińskiej „Dziewczyna z Kamienia”. Dyrektor artystyczny Krakowskich Reminiscencji Teatralnych w latach 2002–2005 oraz TopOFFFEstival w Tychach (2016-2019). Kurator lubelskich Konfrontacji Teatralnych (2017-2020). Wieloletni recenzent teatralny „Tygodnika Powszechnego” (1995–2005), „Przekroju” (1999–2012), „Dziennika. Gazety prawnej” (2005–2010), „Odlotu” w Newsweeku (2021). Współpracował z TVP Kultura od samego początku istnienia stacji do 2015 roku jako redaktor i prezenter. Obecnie współtworzy program impresaryjny lubelskiego Teatru Starego i współprowadzi na tej scenie cykl debat „Bitwa o kulturę”. Na portalu teatralny.pl od 2012 roku jest autorem cyklu „Kołonotatnik”, na który składają się teksty publicystyczne, eseje teatralne, recenzje i facecje. Mieszka w Krakowie.
Od sezonu 2012/2013 selekcjonuje polskie przedstawienia startujące w konkursie o Złotego Yoricka organizowanego w ramach Gdańskiego Festiwalu Szekspirowskiego. Konkurs ma na celu wyłonienie najlepszej krajowej realizacji scenicznej dzieł Williama Szekspira. Przez pierwsze trzy edycje wspólnie z profesorem Jerzym Limonem wskazywał zwycięski spektakl, od 2016 roku jego zadaniem jest wyłonienie 3-5 finałowych przedstawień, które zostaną pokazane gdańskiej publiczności podczas trwania festiwalu i spośród których jury wybierze inscenizację zasługującą na tytuł i nagrodę Złotego Yoricka.
Lista Laureatów
- Pierwszym laureatem nagrody był Teatr Polski w Warszawie, który otrzymał ją za spektakl „Stracone Zachody Miłości” w reżyserii Maciej Prusa.
- W 1995 nagroda przyznana została Teatrowi Polskiemu we Wrocławiu za „Romeo i Julię” w reżyserii Tadeusza Bradeckiego z Jolantą Fraszyńską i Robertem Gonerą w rolach głównych.
- W 1996 roku główna nagroda nie została przyznana, natomiast wyróżnienie otrzymał spektakl Centrum Sztuki Teatr Dramatyczny z Legnicy „Jak wam się podoba” w reż. Roberta Czechowskiego, ze scenografią Małgorzaty Bulandy
- 1997 roku konkurs przyjął nazwę „Ogólnopolski Konkurs na Inscenizację Dzieł Dramatycznych Wiliama Szekspira”. Konkurs był współorganizowany z Ministerstwem Kultury. Jury w składzie: Teresa Budzisz Krzyżanowska, Olgierd Błażewicz. Tadeusz Bradecki, Jerzy Sokołowski, Władyslaw Zawistowski przyznał główną nagrodę Teatrowi Dramatycznemu m. St. Warszawy za realizację „Jak Wam się Podoba” w reżyserii Piotra Cieślaka oraz dwie nagrody dla teatrów: Teatru Polskiego z Warszawy za inscenizację „Juliusza Cezara” oraz w reżyserii Macieja Prusa i Starego Teatru z Krakowa za „Burzę” w reżyserii Rudolfa Zioło. Jury przyznało również 5 nagród indywidualnych oraz wyróżnienia.
- 1998 W tym roku jury postanowiło przyznać pierwszą nagrodę – Złotego Yoricka – zespołowi Starego Teatru z Krakowa za Miarkę za miarkę w reżyserii Tadeusza Bradeckiego, drugą nagrodę zespołowi Teatru Ludowego z Nowej Huty za Wesołe Kumoszki z Windsoru w reżyserii Jerzego Stuhra, a trzecią – Tragedii szkockiej według Makbeta Teatru im. Witkacego w Zakopanem, w reżyserii Bartłomieja Wyszomirskiego
- 1999 wyróżnienie otrzymał „Koriolan” w reżyserii Krzysztofa Kopki, Centrum Sztuki Teatr Dramatyczny z Legnicy.
- 2000 Złotego Yoricka zdobył Teatr Powszechny z Warszawy za „Wesołe Kumoszki z Windsoru” w reżyserii Piotra Cieplaka.
- 2001 Złotego Yoricka zdobył „Król Lear” w reżyserii Mikołaja Grabowskiego Teatru Nowego z Łodzi. Specjalną nagrodę za wybitną kreację aktorską ufundowaną przez Bank PKO S.A. przyznano Zbigniewowi Zapasiewiczowi za rolę tytułową w spektaklu „Król Lear” w reżyserii Piotra Cieplaka Teatru Powszechnego z Warszawy.
- W 2002 roku jury Konkursu zdecydowało nie przyznawać głównej nagrody – Złotego Yoricka. Postanowiono jednakże ustanowić wyróżnienie dla „Snu Nocy Letniej” w reżyserii Jerzego Grzegorzewskiego, przedstawienia przygotowanego przez Teatr Narodowy w Warszawie.
- 2003. Złotego Yoricka otrzymał spektakl „Burza” w reżyserii Krzysztofa Warlikowskiego, Teatru ROZMAITOŚCI w Warszawie. Jury zdecydowało się także wyróżnić spektakl ”Wieczór Trzech Króli” w reżyserii Katarzyny Deszcz – Teatru Ludowego z Nowej Huty. Postanowiono również przyznać specjalną nagrodę pozaregulaminową dla spektaklu „Morze i Zwierciadło. Komentarz do Burzy Szekspira” w reżyserii Jerzego Grzegorzewskiego – Teatru Narodowego z Warszawy.
- 2004. Złotego Yoricka otrzymał spektakl „Ryszard III” w reżyserii Janusza Wiśniewskiego, Teatru Nowego w Poznaniu. Wyróżniono również przedstawienie „Jak Wam Się Podoba” Teatru im. Bogusławskiego z Kalisza, w reżyserii Roberta Czechowskiego.
- 2005. Złotego Yoricka otrzymał spektakl „Komedia omyłek” w reżyserii Macieja Prusa, Teatru Nowego w Łodzi. Jan Klata wraz ze swym przedstawieniem „H.” został uhonorowany nagrodą indywidualną na najlepszą inscenizację dzieł dramatycznych Szekspira.
- 2006. Jury postanowiło nie przyznawać nagrody głównej Złotego Yoricka. Przyznano natomiast dwa wyróżnienia: pierwsze wyróżnienie dla Teatru Jeleniogórskiego za spektakl „Romeo i Julia” w reżyserii Krzysztofa Rekowskiego oraz drugie wyróżnienie dla Teatru Ludowego w Krakowie za spektakl „Ryszard III” w reżyserii Jerzego Stuhra.
- 2007. Nagrodą Złotego Yoricka została uhonorowana adaptacja „Miarki za miarkę” w reżyserii Anny Augustynowicz w wykonaniu zespołu Teatru Powszechnego z Warszawy.
- 2008. Złotego Yoricka otrzymał spektakl „Burza” w reżyserii Janusza Wiśniewskiego, Teatru Nowego w Poznaniu. Wyróżnienie otrzymał „Hamlet” Teatru Polskiego we Wrocławiu, w reżyserii Moniki Pęcikiewicz.
- 2009. Jury nie przyznało nagrody głównej. Honorowe wyróżnienie otrzymał spektakl w reżyserii Agaty Duda-Gracz „Otello. Wariacje na temat”, Teatru im. Stefana Jaracza w Łodzi. I Wyróżnienie otrzymał spektakl „Poskromienie złośnicy” Teatru Wybrzeże z Gdańska, w reżyserii Szymona Kaczmarka
- 2010. Jury nie przyznało głównej nagrody. Wyróżnienie otrzymał spektakl „Co chcecie albo Wieczór Trzech Króli” w reżyserii Michała Borczucha, Teatru im. J. Kochanowskiego w Opolu.
- 2011. Jury nie przyznało głównej nagrody. Przyznano wyróżnienie dla Teatru im. Stefana Żeromskiego w Kielcach za spektakl „Hamlet” w reżyserii Radosława Rychcika.
- 2012. Złotego Yoricka otrzymał „Ryszard III”, w reżyserii Grzegorza Wiśniewskiego, wystawiony przez Teatr im. Jaracza w Łodzi.
- 2013. Złotego Yoricka otrzymał spektakl „Każdy musi kiedyś umrzeć Porcelanko, czyli rzecz o Wojnie Trojańskiej. Spektakl Agaty Dudy-Gracz inspirowany „Troilusem i Kresydą” Williama Szekspira” Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie.
- 2014. Złotego Yoricka przyznano spektaklowi „Poskromienie złośnicy” w reżyserii Katarzyny Deszcz z Teatru im. Żeromskiego w Kielcach.
- 2015. Laureatem Złotego Yoricka został „Król Lear” w reżyserii Jana Klaty z Narodowego Starego Teatru w Krakowie.
- 2016. Złoty Yorick trafił do Teatru Powszechnego w Warszawie za „Juliusza Cezara” w reżyserii Barbary Wysockiej.
- 2017. Nagrody nie przyznano.
- 2018. Nagrody nie przyznano. Przyznane zostały dwa równorzędne wyróżnienia dla: Teatru Muzycznego Capitol we Wrocławiu za spektakl „Makbet” w reżyserii Agaty Dudy-Gracz oraz dla Teatru Pieśń Kozła z Wrocławia za spektakl „Hamlet – komentarz” w reżyserii Grzegorza Brala
- 2019. Nagroda trafiła do Nowego Teatru im. Witkacego w Słupsku za spektakl Kupiec Wenecki w reżyserii Szymona Kaczmarka.
- W 2020 r. Konkurs o Złotego Yoricka został odwołany ze względu na zamknięcie teatrów spowodowane pandemią COVID-19
- 2021. Nagrodę przyznano Teatrowi im. Juliusza Słowackiego w Krakowie za spektakl „Hamlet” w reżyserii Bartosza Szydłowskiego.
- 2022. Nagrodę dostały Polski Teatr Tańca w Poznaniu i Bodytalk w Münster za spektakl „Romeos & Julias unplagued. Traumstadt”.
- 2023. Nagrodę dostał Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie za spektakl „Romeo i Julia”.
- 2024. Nagrodę otrzymał Teatr im. Jana Kochanowskiego w Opolu, „Burza. Regulamin wyspy”, reż. Katarzyna Minkowska